การพิจารณาลักษณะความสูงต่ำของพื้นผิวภูมิประเทศจากแผนที่ 

ลักษณะความสูงต่ำของพื้นผิวภูมิประเทศ ( Relief ) ที่แสดงไว้ในแผนที่ภูมิประเทศนั้นมีวิธีแสดงในรูปแบบต่าง ๆ ได้หลายแบบ  ขึ้นอยู่กับชนิดขนาดมาตราส่วน  และความมุ่งหมายในการใช้แผนที่  ปัจจุบันงานด้านถ่ายรูป และการพิมพ์ได้มีวิวัฒนาการไปมากทำให้สามารถมองเห็นลักษณะความสูงต่ำของพื้นผิวภูมิประเทศได้อย่างชัดเจนคล้ายภาพ 3 มิติ  โดยไม่ต้องใช้เครื่องมือมองภาพแผนที่ดังกล่าวช่วยให้ผู้ที่มีความรู้เกี่ยวกับแผนที่ไม่มากนัก  สามารถอ่าน  และเข้าใจลักษณะภูมิประเทศได้

   สำหรับแผนที่ภูมิประเทศแบบลายเส้น  มีวิธีแสดงลักษณะความสูงต่ำได้หลายวิธี  แต่ละวิธีมีหลักการในการแสดง  และพิจารณาที่แตกต่างกันไป  ในที่นี้ผมขอแนะการพิจารณาภูมิประเทศจากเส้นชันความสูง  แต่ก่อนอื่น ผมคิดว่าคุณควรจะเข้าหลักการของ  เส้นชั้นความสูงเสียก่อน ดังนั้นเรามาเข้าถึงหลักการของเส้นชั้นความสูงกันเลยดีกว่านะครับ

            เส้นชั้นความสูงคือ  เส้นที่แสดงไว้ในแผนที่  โดยสมมุติให้เป็นเส้นที่ลากผ่านจุดที่มีระดับความสูงเท่า ๆ  กันบนภูมิประเทศ 

ตามนิยามที่กล่าวมาแล้วจะทราบว่า เส้นชั้นความสูง คือเส้นที่แสดงให้เราทราบว่าลักษณะความสูงต่ำของภูมิประเทศจริงที่ปรากฏบนแผนที่นั้นเป็นอย่างไรโดยเราจะเห็นเป็น ชั้น ๆ เส้นแต่ละเส้นจะลากผ่านจุดที่มีระดับความสูงที่เท่ากัน โดยสามารถสรุปได้ว่าถ้าเส้นชั้นความสูงเท่าใด ลากผ่านบริเวณนั้นจะมีระดับความสูงเท่านั้น เช่นเส้นชั้นความสูง 100 ลากผ่านบริเวณ A แสดงว่า บริเวณ A มีความสูง 100 เช่นกัน

ประเภทของเส้นชั้นความสูง

1 . เส้นชั้นความสูงหลัก ( Index contour ) ลักษณะ มีขนาดหนากว่าเส้นชั้นความสูงธรรมดา ( เส้นชั้นความสูงรอง ) โดยจะพบเส้นชั้นความสูงรอง 5 เส้นจะพบเส้นชั้นความสูงหลัก 1 เส้น โดยมากค่าระดับความสูงจะปรากฏ อยู่บนเส้นชั้นความสูงชนิดนี้

2 . เส้นชั้นความสูงรอง ( Intermediate contour ) ลักษณะจะเล็กกว่าเส้นชั้นความสูงหลัก โดยจะพบอยู่ระหว่างเส้นชั้นความสูงหลัก จะเป็นเส้นชั้นความสูงย่อยที่ แยกมาจากเส้นชั้นความสูงหลัก ทำให้ง่ายในการหาค่าระดับความสูงมากขึ้ง เนื้องจาก ช่วงในการพิจารณาค่าระดับสูงนั้นลดแคบลง

3 . เส้นชั้นความสูงแทรก ( Supplementery contour ) ลักษณะเป็นเส้นประสีน้ำตาล อยู่ระหว่างเส้นชั้นความสูงรอง โดยจะมีค่าครึ่งหนึ่ง ของช่วงชั้นความสูง ( ช่วง 10 เมตร ในแผนที่ 1:50000 ) จะพบมากในบริเวณที่เป็นพื้นราบ เนื้องจากการเปลี่ยนแปลงค่าความสูงมีน้อย ทำให้ต้องมีเส้นชั้นความสูงแทรก เพื่อจะสังเกตุลักษณะความสูงต่ำของภูมิประเทศ

4 . เส้นชั้นความสูง ( Depreession Contour ) ลักษณะเส้นชั้นความสูงที่วงบรรจบกันและมีท่อนสั้น ๆ ขีดไว้แนวตั้งฉาก ใช้แสดงลักษณะที่เป็นหน้าผา ปลายท่อนจะชี้ไปยังจุดที่ตำกว่า            

                ต่อจากนี้ผมขอนำท่านเขาสู่การพิจารณาลักษณะภูมิประเทศจากเส้น  ชั้นความสูงครับ

การพิจารณาลักษณะภูมิประเทศจากเส้นชั้นความสูงบนแผนที่